JCWeetje

Historische JCWeetjesWist-Je-DatjesRuimtekidsTechniek & WetenschapCultuurkriebelsKiddoeVariaarchief

Venus, here we come!

Een aantal ontdekkingen van ruimtesonde New Horizons over Pluto zijn best spectaculair en roepen onmiddellijk meer vragen op. Wetenschappers zullen er de komende jaren een vette kluif aan hebben. Binnenkort komt de verkenner Akatsuki in een baan om Venus, waarschijnlijk komen er over die planeet ook nog een heleboel vragen bij. Alleszins weer iets nieuw om naar uit te kijken …

NOG EVEN NAAR PLUTO

We weten nu dat de dampkring van Pluto veel stikstofgas bevat. Omdat de dwergplaneet zo’n kleine massa heeft, kan veel van dat gas ontsnappen in de ijle ruimte. En toch komt er constant nieuw stikstofgas bij. Waar komt dat vandaan?

De hypothese die nu op tafel ligt, gaat ervan uit dat geologische activiteit stikstof uit diepere delen naar boven brengt in de vorm van geisers en vulkanisme. De beelden lijken dit op het eerste gezicht te bevestigen: we zien een oppervlak gelijkaardig aan onze aarde, wat wijst op de aanwezigheid van hitte (of minder extreem: warmte) onder het oppervlak. Hoe dat dan precies kan op een dwergplaneet met een gemiddelde oppervlaktetemperatuur van -220°C is nog niet duidelijk. Werk aan de winkel dus!


In het vorige JCWeetje keken we uit naar de eerste echt gedetailleerde foto’s van Pluto. Alles is goed verlopen en New Horizons heeft prachtige foto’s naar de aarde gezonden. Deze foto is van 12 augustus 2015. (foto: NASA/Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory/Southwest Research Institute)

ZUSTERPLANEET VENUS

Dit najaar komt een andere verkenner ook in de belangstelling. Akatsuki, Japans voor zonsopgang, zal op 7 december aankomen in een baan om Venus. Akatsuki staat ook bekend als Venus Climate Orbiter. Hoewel Venus onze zusterplaneet is en dus relatief “dichtbij”, zit daar een grote rek op. De baan van de planeet om de zon is slechts 224,7 dagen. Met de aarde die er ruwweg 365 dagen over doet, kan de afstand tot Venus op het verste punt 261 miljoen kilometer zijn, en op het dichtste punt slechts 38 miljoen kilometer. Dat dichtste punt is nog steeds 100 keer de afstand aarde-maan.

Akatsuki is op 20 mei 2010 gelanceerd en moest al op 7 december 2010 in een baan om Venus terechtkomen. Maar toen ging het fout … Akatsuki moest twaalf minuten lang zijn motor gebruiken en zo in een baan komen waarin hij elke vier dagen een toertje rond Venus zou doen. Een deel van het manoeuvre moest gebeuren op een positie waarbij Akatsuki geen contact kon hebben met de aarde: hij zat dan achter Venus. Op 6 december werd al snel duidelijk dat Akatsuki niet was waar hij moest zijn. Pas op 8 december ontdekte men dat de motoren maar voor 3 minuten gewerkt hadden. Dit was veel te weinig om in een baan rond Venus te geraken.


Zal Akatsuki in zijn tweede poging wel in een baan om Venus geraken? (foto: Planet-C Team / Japan Aerospace Exploration Agency)

HERKANSING

Akatsuki had nog een vrij grote snelheid en het was duidelijk: hij ging de verkeerde kant uit. Maar er was ook een lichtpuntje: een baan om de zon betekende dat Akatsuki terug langs Venus zou passeren in de winter van 2015. Hoera, de Japanners kregen dus een tweede kans! Akatsuki werd in 2011 in een soort winterslaap gebracht om de periode te overbruggen.

Sinds de zomer van dit jaar voert de Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA tests uit om te kijken of de motoren nu wel goed zullen werken voor deze nieuwe poging. Hoewel het toestel niet in de oorspronkelijke lage baan rond Venus zal belanden, zal ze toch nog dicht genoeg zijn om een aantal geplande onderzoeken toch te laten plaatsvinden. 7 december 2015 wordt dan ook D-Day voor Akatsuki!


Akatsuki zal ook de nachtgloed op Venus bestuderen, een optisch fenomeen dat ervoor zorgt dat de nachten nooit helemaal zwart kunnen zijn

De naam Venus Climate Orbiter geeft al aan welk onderzoek vooral op de agenda staat. Akatsuki zal zich vooral richten op de wolken, de atmosfeer en de omstandigheden op het Venusoppervlak. Hij zal ondermeer radiogolven richten op de Venusdampkring en bestuderen welke straling terugkeert.

Tijdens de geplande baan om Venus zal de verkenner telkens ook een stukje in de schaduw van de zon komen (nachtkant). Dan richt hij zijn blik vooral op bliksems en het zogenaamde “nachtgloed” (airglow of nightglow). Ook op aarde kennen we dit fenomeen. De dampkring bevat heel wat gassen. Er kunnen veel chemische reacties plaatsvinden als gevolg van invallende straling in die dampkring en dat levert een dunne gloed op. Die reacties komen vaak voor, dus de gloed is regelmatig te zien. Als een stikstofatoom (N) een zuurstofatoom (O) tegenkomt, kan dit een molecule van stikstofmonoxide vormen (NO). Dat is een kleurloos gas, maar in dat proces komt steeds een foton, een lichtdeeltje, vrij.

Links:
http://pluto.jhuapl.edu/
http://global.jaxa.jp/projects/sat/planet_c/

Door Tine Simoens