JCWeetje

Historische JCWeetjesWist-Je-DatjesRuimtekidsTechniek & WetenschapCultuurkriebelsKiddoeVariaarchief

The Boat Race: roeien voor de universiteit

Wanneer de lente uitbreekt, maakt Vlaanderen zich op voor de Ronde van Vlaanderen. Honderdduizenden toeschouwers juichen de wielrenners toe aan de kant van de weg en het aantal televisiekijkers stijgt vlot boven het miljoen. De Ronde is dan ook Vlaams cultureel erfgoed geworden. In Engeland hadden ze dat weekend echter andere katten te geselen, want daar loopt iedereen bij het begin van de lente storm voor de jaarlijkse Boat Race. Dat is een traditionele roeiwedstrijd tussen de twee bekendste universiteiten van Engeland – Oxford en Cambridge – die al sinds 1829 wordt gehouden. Het begon allemaal met een uitdaging tussen twee vrienden, maar 188 jaar later staan er ieder jaar nog steeds zo’n 250.000 toeschouwers de roeiers toe te juichen aan de oevers van de Theems.

Universiteitsploegen
We schrijven 19e eeuw. Charles Wordsworth en Charles Merivale waren twee vrienden die samen op de kostschool hadden gezeten. Beide heren gingen nadien verderstuderen: Wordsworth in Oxford, Merivale in Cambridge. Op een dag bedachten ze dat het wel leuk zou zijn om op de Theems een roeiwedstrijd te houden tussen de twee beroemdste en oudste universiteiten van het Verenigd Koninkrijk. Op 12 maart 1829 daagde Cambridge Oxford dan maar uit en op 10 juni van datzelfde jaar was het zover: de teams voeren uit met elke acht roeiers en een stuurman. Cambridge in het lichtblauw, Oxford in het donkerblauw – dat zijn nu nog steeds de kleuren, waardoor de race ook wel eens de Battles of the Blues wordt genoemd. 

Maar de uitdager zou uiteindelijk aan het kortste eind trekken: Oxford won de race met een straatlengte voorsprong. Cambridge zou het er echter niet bij laten: in 1836 volgde de tweede editie van de Boat Race, ditmaal gewonnen door Cambridge. Ook de volgende drie roeiwedstrijden werden gewonnen door de lichtblauwen. Het treffen tussen de beide universiteiten werd hoe langer hoe meer een erezaak en al snel werd het een jaarlijkse traditie waarbij de verliezer de winnaar uitdaagt voor een nieuwe race. Sinds 1856 is er onafgebroken geroeid tussen beide universiteitsploegen, op de oorlogsjaren na. 
 


Cambridge in het lichtblauw, Oxford in het donkerblauw

Putney-Mortlake
Niet alleen de wedstrijd zelf is nu al meer dan anderhalve eeuw traditie, ook het parcours is al die jaren nagenoeg gelijk gebleven. De Theems – de langste rivier van Engeland – heeft altijd het hoofddecor gevormd. De start vindt traditiegetrouw plaats aan de Putney Bridge in West-Londen, en na zo’n 7 kilometer (4 mijl, 374 yards) roeien moeten de teams als eerste de finish bereiken nabij de Chiswick Bridge in de Londense wijk Mortlake. 

En er zijn natuurlijk ook vaste regels aan de wedstrijd verbonden. Zo moeten alle deelnemers ingeschreven zijn aan een van de twee universiteiten – het is niet de bedoeling dat er professionele roeiers worden ingehuurd om deel te nemen aan de wedstrijd. Al moet je natuurlijk wel beschikken over een zeker niveau… en een flinke dosis doorzettingsvermogen, want voor de Boat Race wordt er in de zes maanden die aan de wedstrijd voorgaan zes keer per week getraind. Hoewel er dus in theorie alleen maar amateurs meedoen aan de wedstrijd, benadert het niveau geregeld dat van de Olympische roeiers.

Links: de steen in Mortlake die de finish van de Boat Race markeert. Rechts: het parcours van de Boat Race

De eeuwige stand
Wat wél veranderd is doorheen de jaren, is de media-aandacht. Was de roeiwedstrijd in het begin louter een zaak tussen de twee universiteitsteams, dan is ze nu uitgegroeid tot een van de grootste sportevenementen van het land. In 1927 was de wedstrijd voor het eerst te volgen op de radio en sinds 1938 zendt de BBC de race jaarlijks uit, met telkens honderden miljoenen kijkers. Er is inmiddels ook een editie voor vrouwen, maar pas sinds 2015 varen zij op hetzelfde parcours als de mannen. En ook de tijd dat er uitsluitend Britten in de roeiboten zaten is voorbij: ook buitenlandse studenten worden nu toegelaten.
En wat uiteraard ook nog jaarlijks verandert, is de eeuwige stand. Oxford mag de editie van dit jaar dan wel gewonnen hebben, de stand is nog steeds in het voordeel van Cambridge: 82-80. Drie races werden beslist doordat een van de boten zonk, in 1912 zonken zelfs beide boten en werd de wedstrijd ’s anderdaags opnieuw gevaren. Een andere speciale editie was die van 1877, toen de wedstrijd voor de enige keer in zijn geschiedenis eindigde op een gelijkspel – volgens de overlevering omdat de scheidsrechter bij de finish lag te slapen onder een struik. 

Anno 2017 zitten we aan editie 163, waardoor de Boat Race is uitgegroeid tot een van de oudste sporttradities ter wereld. Prijzengeld valt er niet te winnen in deze wedstrijd, maar daar doen de roeiers het dan ook niet voor. Wel voor de eeuwige roem. 

 
Een postkaart waarop de Boat Race uit 1841 staat afgebeeld

door Michael Delbeke