JCWeetje

Historische JCWeetjesWist-Je-DatjesRuimtekidsTechniek & WetenschapCultuurkriebelsKiddoeVariaarchief

Ridders vonden kanonnen maar niks

Begin veertiende eeuw verschijnen de eerste kanonnen. De middeleeuwse ridders vonden het maar niks. Vroeger kon je in gevechten van man tot man je dapperheid bewijzen. De ridders vonden dat vechten een kunst was. Nu kon de eerste de beste lomperd met een kanon je vanop een afstand overhoop schieten. Er was geen sport meer aan.
Alsof het zo leuk was om je met een zwaard in mootjes te laten hakken!

De Italiaanse dichter Ludovico Ariosto (1474-1533) schreef een dikke turf: “Orlando Furioso” (Razende Roland). Met zo’n titel mag je een verhaal verwachten van dappere ridders die jonkvrouwen redden en gemene kerels aan hun lans prikken. Dat is het ook! Het verhaal speelt zich af in de tijd van Karel de Grote. Dat was in de negende eeuw. Toen was er natuurlijk nog geen sprake van buskruit of geweren. Toch laat Ariosto, door toverij, een geweer verschijnen alleen maar om te kunnen afgeven op vuurwapens. Lees maar:

“Hoe kon het jou ellendig maaksel, lukken
Dat ’s mensen hart zich voor je openstelt?
Jij wist de krijg zijn glorie te ontrukken,
Jij reduceerde krijgskunst tot geweld,
Jij kon de ridderdeugden onderdrukken:
Nu wint de lage schurk het van de held,
En heeft men niets aan vaardigheden,
Wanneer er op het slagveld wordt gestreden.”
(Vertaling Ike Cialona)

Een mooi bewijs dat echte ridders iets tegen vuurwapens hadden. Het “maaksel” zou “de krijg zijn glorie ontrukken”. Orlando werpt het wapen uiteindelijk in de zee, maar Ariosto voorspelt dat satan het ding vijf eeuwen later aan een Duitse “duivelskunstenaar” zal bezorgen. Daarmee bedoelde hij Berthold Schwarz.

De eerste kanonnen hadden vooral een afschrikkingseffect. Ze maakten enorm veel lawaai en om nog meer indruk te maken werden ze rood geschilderd. Natuurlijk kon een kanon heel wat schade aanrichten, maar dat was niet altijd zeker. Toen het grote kanon van ’s-Hertogenbosch voor het eerst gebruikt werd, kwam de kogel nog geen meter ver.

Een aanval op een middeleeuwse stad met kanonnen. Bij die eerste schiettuigen was het soms even gevaarlijk achteraan dan vooraan! De kruitkamer kon ontploffen. Daarom droeg de kanonnier vaak een helm en een borstplaat en soms gebruikte hij ook een schild.

 

De Dulle Griet is een uitzonderlijk groot kanon dat in Gent staat. Het werd in het begin van de vijftiende eeuw gemaakt. De Dulle Griet meet liefst 5,25 meter en weegt 12.250 kilo. Het is opvallend hoeveel kanonnen naar vrouwen genoemd zijn. In ’s-Hertogenbosch staat de Boze Griet. Maar er was ook Quade Aechte (Agatha) en een Petite Liete. In Edinburgh in Schotland staat de Mons Meg (Mons, omdat ze in die stad in België gemaakt werd en Meg komt van Margareta).

De Dulle Griet werd, net als veel andere kanonnen, rood geschilderd om meer indruk te maken

Door Lode Melis