JCWeetje

Historische JCWeetjesWist-Je-DatjesRuimtekidsTechniek & WetenschapCultuurkriebelsKiddoeVariaarchief

Opera zonder ballen

De Engelse componist George Frideric Händel verbleef een paar jaar in Rome en schreef er het oratorium La Resurrezione (De Verrijzenis). Met Pasen 1708 ging het stuk in première. Händel was helemaal weg van de Italiaanse zangeres Margherita Durastanti en liet haar de rol van Maria Magdalena zingen. Maar bij de tweede opvoering werd Margherita, op bevel van de paus, vervangen door een man.
In Rome was dat niets nieuw. Zangeressen mochten al honderd jaar niet meer in het openbaar optreden. Dat was zedeloos en zondig vond de Kerk, en de Kerk was de baas in Rome en een behoorlijk stuk van Italië.

Aria’s voor vrouwen werden dus door mannen gezongen. Maar hoe konden die de toonhoogte van een vrouwenstem bereiken? Daar bestond een verschrikkelijke methode voor: … castratie. Bij jongens tussen 9 en 11 jaar werden de balletjes weggesneden!
Daardoor kon het mannelijk hormoon, testosteron, zich niet ontwikkelen en gingen die jongens niet puberen en hun stem “brak” niet. Een volwassen castraat had een hoge kinderstem maar volgroeide longen. In de Sixtijnse kapel (uiteraard verboden terrein voor vrouwen!) zongen castraatzangers de hoge stemmen.

De beroemdste van alle castraten: Carlo Broschi “Farinelli”. Hij gaf concerten over heel Europa en verbleef zelfs een tijd aan het Spaanse Hof. Zijn leven werd in 1994 verfilmd door de Belgische regisseur Gérard Corbiau.

 

Sommigen begonnen een carrière als operazanger en zijn wereldberoemd geworden. Carlo Broschi (1705-1782) noemde zich “Farinelli” en Francesco Bernardi (1686-1758) trad op als “Il Senesino”. In 1764 gaf Giovanni Manzuoli in Londen de piepjonge Mozart een handje.
In de achttiende eeuw kon de populariteit van castraten tippen aan die van Madonna of Justin Bieber nu. Een concert was dus “kassa”. Het publiek ging helemaal uit de bol wanneer een castraat zijn stem liet trillen en op een bekende aria begon te improviseren.
Vrouwen vielen voor het engelachtige uitzicht van castraten; ze hadden geen lichaamsbeharing en waren uitzonderlijk groot. En ja hoor, afspraakjes en vrijpartijen waren er ook bij. Castraten konden wel seks hebben maar natuurlijk kwamen er geen kindjes van.

Niet alle castraten werden schatrijke operasterren want een hoge stem is geen garantie voor zangtalent. Je begrijpt niet hoe iemand kinderen zoiets kan aandoen. De slachtoffertjes kwamen meestal uit kansarme gezinnen. Sommigen overleefden zelfs de operatie niet.
Wie niet lukte als zanger was gezien, want een andere job was er eigenlijk niet voor castraten. Ze werden nagewezen en uitgelachen, mochten niet trouwen en leefden dikwijls arm en eenzaam.
Ook dat is de realiteit van die schitterende achttiende eeuw toen de mooiste opera’s werden geschreven.

De laatste castraat in de Sixtijnse kapel was Alessandro Moreschi die in 1922 overleed. In 1902 werd een opname van zijn stem gemaakt met veel krakjes en krasjes. Moreschi was zeker geen operaster, maar het is het enige geluidsdocument van een castratenstem. Je kan ze horen op You Tube:

Door Lode Melis