JCWeetje

Historische JCWeetjesWist-Je-DatjesRuimtekidsTechniek & WetenschapCultuurkriebelsKiddoeVariaarchief

Op stap met Belgae en Batavi

In de zomer van 2014 bezochten veertien JCW-deelnemers de muur van Hadrianus in een themakamp om zich in te leven als Romein. Ook deze zomer begeven we ons opnieuw ‘tussen beschaving en barbaren’ met Nederland en (een klein stukje van) Duitsland als werkterrein. Maak kennis met Belgae en Batavi …

Geen spel zonder grenzen

Het Romeinse Rijk mag dan op gegeven moment wel zeer uitgebreid zijn, zonder grenzen was het niet. Om hun uitgestrekt gebied met honderden kilometers aan grenzen te beschermen werden ontelbare militairen ingezet. Deze versterkte grens van het Romeinse Rijk werd dankzij Duitse archeologen in de negentiende eeuw algemeen als ‘limes’ omschreven.

De Romeinse Limes ongeveer 2000 jaar geleden

 

Waarvan komt de term Limes?

Het Latijnse woord limes is van oorsprong een landmetersterm en betekende ‘grenspad’, bijvoorbeeld tussen twee akkers of wijngaarden. De betekenis van ‘grensweg’ (in de zin van een geplaveide weg langs forten) werd pas in de vierde eeuw gebruikt in de specifieke, militaire betekenis van grens tussen het Romeinse Rijk en de niet-onderworpen gebieden.

Een foto van de muur van Hadrianus door één van onze deelnemers vorig jaar.

 

Oude Belgen

De Keltische bewoners van Noord-Gallië (het gebied tussen de Noordzee, de Rijn, de Seine en de Marne) werden door de Romeinen, en door Caesar in het bijzonder (in zijn boek Commentarii de bello Gallico) ‘Belgae’ genoemd.

Het woongebied van deze Oude Belgen is dus groter dan het huidige België en Julius Caesar schreef dat de Belgae in zijn tijd (op het vasteland) ongeveer 110.000 krijgers telden. Dit zou kunnen betekenen dat men de totale bevolking op zo'n half miljoen mag schatten. Ze waren verdeeld in verschillende stammen en door deze verdeeldheid slaagde Caesar erin hen te onderwerpen in 57 voor Christus.

Bataven

Deze vermoedelijk West-Germaanse stam is ook gekend onder de naam Batavi of Batavieren, en leefde in de Rijndelta van het huidige Nederland. Nadat zij door de Romeinen onderworpen werden rond 12 voor Christus, werden ze nadien bondgenoten.

Ze golden in vroeg-Romeinse tijd als elitetroepen. Als enigen waren ze in staat bewapend te paard zwemmend de Rijn over te steken. Ook is het bekend dat Bataven dienden als keizerlijke lijfwachten in Rome. Dit wordt ook door grafstenen bevestigd.

Tijdens de opstand van de Bataven in 69 na Christus werden op korte tijd een hele reeks Romeinse forten langs de Rijn verwoest. Deze opstand eindigde in 70 na Christus met de nederlaag van de Bataven. Later blijkt uit meerdere bronnen dat de Bataven nadien weer als betrouwbare bondgenoten werden gezien.

Door Bart Bynens