JCWeetje

Historische JCWeetjesWist-Je-DatjesRuimtekidsTechniek & WetenschapCultuurkriebelsKiddoeVariaarchief

Maak kennis met de oude Ida

Duitsland, 47 miljoen jaar geleden. Waar zich nu het dorpje Messel bevindt, lag vroeger een groot kratermeer. Het tropische regenwoud dat er toen nog groeide en bloeide, bruist van het prehistorische leven. Opeens wordt de rust verbroken door een schrille kreet uit de toppen van het bladerdak …

Het is Ida, een jonge en schattige aapachtige die met haar familie in de wouden rond het meer leeft. Als deze klauterende acrobaatjes zich niet bezighielden met het zoeken naar de lekkerste blaadjes en het springen van boomtop naar boomtop, dan vluchtten ze wel weg voor de vele roofdieren die in het duister lonkten. Niet alleen voor slangen en krokodillen, maar ook voor de angstaanjagende loopvogel Gastornis (nu enkel nog in musea te bewonderen) moest Ida op haar hoede zijn.

FOSSIELENPARADIJS

Het kratermeer in Messel is al heel lang opgedroogd. Ook het klimaat is er ingrijpend veranderd: het is misschien moeilijk om het je in te beelden, maar zie je de jungle al in je achtertuin groeien? Nochtans was het grootste deel van Europa 47 miljoen jaar geleden bedekt met tropisch regenwoud, bruisend van het prehistorische leven. Ook in Messel heerste een drukte van jewelste in en rondom het meer: niet alleen vissen, schildpadden en een bonte verzameling vogels, maar zelfs exotisch klinkende soorten zoals tapirs en miereneters werden er opgegraven. De groeve van Messel wordt dan ook gezien als één van de beste fossiele vindplaatsen voor de archeologische periode van het Eoceen, en werd zelfs toegevoegd aan de lijst met Werelderfgoed. In de jaren tachtig werd ook Ida hier opgegraven.

KRATERMEER

Je vraagt je nu misschien af waarom er net in de groeve van Messel zo’n grote schat aan fossielen werd aangetroffen. Dat heeft alles te maken met het kratermeer dat er vroeger lag. Zo’n kratermeer ontstaat wanneer de krater, na een vulkaanuitbarsting, zich met water vult. Af en toe borrelden er nog erg giftige gassen omhoog, die in enorme bellen uiteenspatten aan het oppervlak. Het giftige gas verspreidde zich zo vlug dat dieren nauwelijks tijd hadden om te ontsnappen. Ook Ida moet aan het meer gedronken hebben toen zo’n gasbel vrijkwam, waarna ze er 47 miljoen jaar over deed om terug opgegraven te worden.

MESSEL IN BRUSSEL

Het echte fossiel van Ida kan je zien in het Natuurhistorisch Museum van Oslo, in Noorwegen. Wie niet zo ver wil reizen: niet getreurd! Ook in het Museum voor Natuurwetenschappen in Brussel kan je een heleboel fossielen uit Messel bewonderen: van krokodillen over insecten en vogels tot vleermuizen … Het fossiel dat misschien wel het meest in het oog springt is dat van Eurohippus messelensis, een dwergpaardje dat één van de voorlopers is van onze huidige paarden. Eén van de ‘paradepaardjes’ van het Museum, dus zeker een bezoekje waard!


De Eurohippus messelensis is een dwergpaardje dat de voorloper is van onze huidige paarden.

Boek

Het verhaal van Ida werd in een prachtig geïllustreerd boek gegoten, met de titel “Ida: stokoud maar springlevend”. Via het fossiel van Ida vertelt het boek je ook heel wat interessante weetjes over hoe fossielen worden opgegraven, aan welke tak van de apenstamboom Ida nu precies rondslingert, welke andere dieren in Messel leefden,…
Ida. Stokoud maar springlevend, Torstein Helleve, Jorn Hurum en Esther van Hulsen. Clavis, 2015, <12 jaar. € 19,95.

Fossielen (en hedendaagse natuur) in het Museum voor Natuurwetenschappen in Brussel: alle info op www.natuurwetenschappen.be

Door Yannick Siebens, Museum voor Natuurwetenschappen