JCWeetje

Historische JCWeetjesWist-Je-DatjesRuimtekidsTechniek & WetenschapCultuurkriebelsKiddoeVariaarchief

Het oudste land ter wereld

Iedereen heeft het vast geleerd op school: België is ontstaan in 1830. Over dertien jaar viert ons land dus haar 200e verjaardag! Een zeer knappe prestatie, want verschillende Europese landen zijn nog niet eens dertig jaar oud. Maar wat zou eigenlijk het oudste nog bestaande land ter wereld zijn?

Het zou heel verleidelijk zijn om te zeggen dat Egypte het oudste nog bestaande land ter wereld is. Er is immers meer dan 5000 jaar geschiedenis van het land bekend - denk maar aan Toetanchamon, die in 1333 v.Chr. farao werd van het Oude Egypte. Maar het huidige Egypte lijkt wel helemaal niet meer op dat van toen: de grenzen zijn heel sterk gewijzigd en ook qua structuur lijkt het helemaal niet meer op het Egypte van in de tijd van de farao’s. Het land werd opgeslokt door verschillende grote rijken, en pas in 1922 werd het Egypte dat we vandaag kennen onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk. Je zou dus eigenlijk kunnen stellen dat België ouder is dan Egypte - dan de huidige vorm althans.
Alles hangt dus af van de definitie die je geeft aan de term ‘land’. Ook de Griekse, Chinese en Syrische beschavingen bestaan bijvoorbeeld al sinds de eeuwen voor Christus, maar in de oudheid sprak men eerder over territoria dan over landen. Deze gebieden zijn doorheen de geschiedenis vaak veroverd geweest, met diverse grensverschuivingen tot gevolg, waardoor Griekenland, China en Syrië - hoe oud hun beschavingen ook mogen zijn - afvallen in de strijd om de titel ‘oudste nog bestaande land ter wereld’.

Maar wie mag zich dan wél de oudste noemen? Wel, als je als criterium neemt ‘land met de langste onafhankelijke machtsbasis dat nooit veroverd is en geen noemenswaardige territoriumwijzigingen heeft gehad’, kom je uit bij… San Marino! Deze volledig door Italië omringde dwergstaat is met zijn 61km² kleiner dan het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, maar is wel degelijk een onafhankelijk land. Volgens de legende zou het gesticht zijn door Marinus van Arbe, een monnik die in 257 n.Chr. zijn thuisstad Arbe moest ontvluchten vanwege de christenvervolging door de Romeinse keizer Diocletianus. Toen Marinus in een veilig gebied was aangekomen, stichtte hij er een kloostergemeenschap dat groter en groter werd en in 301 n.Chr uiteindelijk uitgroeide tot een staat: San Marino, genoemd naar Marinus. Het is wel zo dat er in die tijd massaal veel feodale staatjes als deze bestonden - landen die een zekere vorm van autonomie hadden maar toch nog een keizer of paus als uiteindelijke baas moesten dulden - maar de andere zijn bijna allemaal verdwenen of opgegaan in een ander land, terwijl San Marino altijd is blijven bestaan. Meer zelfs: in 1291 kreeg het officiële erkenning van paus Nicolaas IV. Niet onbelangrijk, aangezien San Marino binnen zijn territorium lag. Napoleon Bonaparte ging in 1797 zelfs een stapje verder door het land soeverein te verklaren, waardoor San Marino voortaan zijn eigen baas zou zijn. Dit werd in 1815 officieel gemaakt op het Congres van Wenen, waardoor San Marino vanaf dan definitief gezien werd als een zelfstandige staat.
 

Omdat het dus nog maar een dikke 200 jaar soeverein is, is niet iedereen het echter eens met de keuze voor San Marino als oudste nog bestaande land ter wereld. Er zijn echter meer argumenten om wél te erkennen dat het land al 1716 jaar oud is dan niét. San Marino is effectief nooit in zijn geschiedenis veroverd geweest: hun uitstekende relatie met het pausdom heeft hen altijd gevrijwaard van buitenlandse invallen. Zelfs Napoleon spaarde het dwergstaatje tijdens zijn verovering van Italië vanwege zijn vriendschap met het toenmalige staatshoofd van San Marino. Een tweede doorslaggevend argument is het feit dat de grondwet van San Marino, opgesteld in 1600, wél algemeen erkend wordt als de oudste nog steeds geldende grondwet ter wereld. Als je daar nog eens bijtelt dat de laatste noemenswaardige grensverandering in 1463 plaatsvond, voldoet San Marino effectief aan alle criteria om de titel ‘oudste nog bestaande land ter wereld’ te krijgen. 

door Michael Delbeke