JCWeetje

Historische JCWeetjesWist-Je-DatjesRuimtekidsTechniek & WetenschapCultuurkriebelsKiddoeVariaarchief

Harry Potter en Nicolas Flamel

In het vorige weetje vertelden we over alchemie en misschien dacht je toen aan Nicolaas Flamel. In het eerste Potter-boek Harry Potter en de Steen der Wijzen, herinnert Harry zich plots een chocokikkerplaatje van Nicolaas Flamel. Hermelien zoekt zijn naam op in een dik boek en komt te weten dat Nicolaas Flamel een alchemist is en de maker van de Steen der Wijzen. Dankzij de Steen bezit hij het eeuwige leven en is al 655 jaar. Op het einde van het boek laat Perkamentus de steen vernietigen en het gevolg is dat Nicolaas Flamel sterft. Dat is natuurlijk jammer maar hij had er wel de leeftijd voor.

Flamel is geen uitvinding van J.K. Rowling. Hij heeft echt bestaan.

Nicolas Flamel (± 1340-1418) woonde in Parijs. Hij was kopiist en boekhandelaar. In een tijd dat er nog geen gedrukte boeken bestonden moest je alles overschrijven. Flamel kopieerde dus boeken. Die handschriften waren dure dingen en Flamel maakte er werk van. Een handschrift uit zijn atelier was een pareltje van kalligrafie, de kunst van het schoonschrift. De beginletter van elke alinea werd kleurrijk versierd, soms zelfs met bladgoud. Soms werkte hij samen met een miniaturist die de illustraties verzorgde. Een handschrift met miniaturen kon evenveel kosten als een klein huis! Onnodig te zeggen dat Nicolas Flamel een rijke burger was. Maar hij meende het goed en had in Parijs enkele huizen waar arme mensen onderdak vonden. In de Rue de Montmorency kan je nog een van die huizen zien. Het is een van de oudste van Parijs. Nu is het een restaurant, Auberge Nicolas Flamel. Er is ook een straat naar hem genoemd.

Van het mooie werk van Nicolas Flamel is jammer genoeg niets meer te vinden.

Dit is een tekst die gekalligrafeerd is door Jean Flamel. Waarschijnlijk was dat zijn broer. Hij was secretaris bij de hertog van Berry. Je krijgt er wel een idee van hoe fijn die kalligrafen werkten. De tekst staat vooraan in een boek en vertelt dat het handschrift eigendom is van de hertog.

 

Dit wordt een verlucht handschrift genoemd omdat de tekst heel mooi versierd is. Die versiering wordt boekverluchting genoemd. Bovendien is er ook een miniatuur te zien, een klein schilderijtje op perkament. Dit gebedenboek werd gemaakt voor een prinses tussen 1420 en 1425. De kopiist en de miniaturist gebruikten bladgoud in de tekst en in de tekeningen.

Er werd gefluisterd dat Nicolas Flamel (de echte dus) een alchemist was. Iets wat je nu soms ook nog hoort vertellen. Maar er bestaat geen enkel bewijs dat hij zich met alchemie bezighield. De boeken over de geheime kennis van alchemie die zogezegd door Flamel geschreven zijn, zijn fake. Ze zijn ofwel na zijn dood geschreven, ofwel zijn het oudere teksten waar zijn naam ondergezet is.

Het is natuurlijk niet ondenkbaar dat Flamel experimenteerde met allerlei soorten metalen en verfstoffen om bladgoud te maken. Daarom ben je nog geen magiër die de Steen der Wijzen zoekt.

Een alchemistische werkplaats. (Duitse gravure uit 1580).

 

Nicolas Flamel is zijn reputatie als alchemist nooit kwijtgeraakt.

Misschien heb je vroeger de Disney-tekenfilm gezien, The Hunchback of Notre Dame (De Klokkenluider van de Notre Dame). Het verhaal speelt zich af in de middeleeuwen en is de verfilming van een boek van Victor Hugo met dezelfde titel. Het komt niet in de tekenfilm, maar in het boek verwijst Hugo enkele malen naar de alchemist Nicolas Flamel.

Dit is een boek over alchemie uit 1802. Volgens de tekst op de titelpagina is het overgeschreven uit een middeleeuws handschrift van Nicolas Flamel en aangepast in het Frans uit de negentiende eeuw.

door Lode Melis