JCWeetje

Historische JCWeetjesWist-Je-DatjesRuimtekidsTechniek & WetenschapCultuurkriebelsKiddoeVariaarchief

De keizer van de Verenigde Staten

Dat Donald Trump de president van de Verenigde Staten is, weet haast iedere aardbewoner. Hij is inmiddels de 44ste opvolger van George Washington, die in 1789 de allereerste president van de Verenigde Staten werd. De Amerikanen hebben dus enkel presidenten als staatshoofd gehad... al is er ooit wel een zelfverklaarde keizer geweest. Of hoe een uit de hand gelopen grap van Joshua Norton (1819-1880) een cultfiguur maakte. ​

‘Morgen ben ik God, vandaag ben ik Napoleon’, zong Stef Bos in zijn lied ‘Gek zijn is gezond’. Wel, Joshua Norton riep zichzelf in 1859 uit tot keizer van de Verenigde Staten… via een advertentie in de krant. In dezelfde adem noemde hij zichzelf ook ‘beschermheer van Mexico’. De redacteurs van de San Francisco Chronicle vonden het zo grappig dat ze besloten de verklaring te publiceren. En ook de bevolking van San Francisco kon de grap wel smaken: Norton werd door iedereen steevast begroet wanneer hij z’n dagelijkse inspectieronde deed door de stad om te kijken hoe de nieuwbouwprojecten vorderden.

Maar de grap begon uit de hand te lopen toen de San Francisco Chronicle Nortons decreten blééf publiceren – niemand nam ze serieus, maar ze deden de krant goed verkopen. Norton begon zich hoe langer hoe meer met de politiek te bemoeien: aan de vooravond van de Amerikaanse Burgeroorlog ontsloeg hij gouverneurs naar believen en riep hij op tot de ontmanteling van het Congres en het Hooggerechtshof. Hij schafte later zelfs de Republikeinen en Democraten af, en in de plaats stelde hij een soort voorloper van de Verenigde Naties voor waarin geschillen vreedzaam konden worden opgelost. Uiteraard werden geen enkele van deze bevelen effectief uitgevoerd, maar Norton werd een cultheld in de Verenigde Staten. Met dank aan de San Francisco Chronicle, dat zijn decreten trouw bleef publiceren om de oplage aan te blijven zwengelen.

Maar niet alleen de krant werd er beter van. Norton, die als jongeman de erfenis van zijn vader had verspeeld in de rijsthandel, kon leven van zijn zogenoemde keizerschap. Hij liet zelf bankbriefjes drukken met zijn beeltenis op – de krant zag hierin een nieuwe reclamestunt en betaalde de waarde ervan terug. Bovendien mocht hij in vrijwel alle restaurants van San Francisco gratis eten en had hij in de meeste theaters een speciaal voorgehouden plaats! Als dank kregen de zaken dan een ‘officiële keizerlijke goedkeuring’. Norton kreeg op de koop toe nog geld toegestopt van de San Franciscanen wanneer hij (totaal onwettig natuurlijk) belastingen kwam heffen. Het was een soort dankbetuiging van de San Franciscanen, want Norton lokte veel toeristen naar de stad die “de keizer van de Verenigde Staten” met hun eigen ogen wilden zien. Norton mocht dan wel een geestesgestoorde zijn zonder enige officiële politieke titel, hij leed een, euh, keizerlijk leven.


Een bankbiljet met de beeltenis van Joshua Norton

Norton kon dus leven van zijn eerder ongewone bron van inkomsten, maar van op zijn lauweren te rusten was er geen sprake. De keizer bleef dagelijks zijn ronde door de stad doen in zijn blauw-grijs uniform om te zien of alles goed verliep. Wanneer hij met een vredige toespraak kon vermijden dat een groep Chinese spoorwegarbeiders in elkaar werd geslagen – of mogelijk erger – groeide het respect van de mensen voor hun keizer. 

Zijn regeerperiode eindigde op 8 januari 1880, wanneer Norton tijdens zijn dagelijkse ronde overleed aan een hartaanval. Norton werd nog eenmaal geërd: er zouden zo’n 30.000 mensen langs de kant van de weg hebben gestaan toen de drie kilometer lange rouwstoet door de straten van San Francisco trok. Normaal gezien had Norton een armenbegrafenis moeten krijgen – hij zou op het moment van zijn dood slechts 8,5 dollar bezeten hebben – maar San Francisco gunde hem een fatsoenlijke begrafenis. De cultheld stierf zonder rooie duit, maar had wel 21 jaar als een keizer geleefd. Letterlijk en figuurlijk.


Het graf van Joshua Norton

door Michael Delbeke