JCWeetje

Historische JCWeetjesWist-Je-DatjesRuimtekidsTechniek & WetenschapCultuurkriebelsKiddoeVariaarchief

De Bloedbijbel

In 1925 schreef de Nederlandse dominee F.W. Drijver Mozaïek. Een leuk boekje met weetjes over taal, volksgebruiken en geschiedenis. Van een dominee kan je natuurlijk verwachten dat hij ook iets over de Bijbel vertelt. En inderdaad, mijnheer Drijver wist enkele leuke weetjes.

Zo werd er in 1631 een enorme drukfout gevonden in een Engelse Bijbel. Bij het hoofdstuk over de tien geboden moest er staan: Gij zult niet echtbreken. Nu was de drukker vergeten om het woordje niet erbij te zetten. In het Engels van toen stond er: Thou shalt commit adultery in plaats van Thou shalt not commit adultery. Volgens die bijbel was er dus geen enkel probleem als je met andere vrouwen sliep. Integendeel! Het moest zelfs, want er stond gedrukt: Gij zult echtbreken.

In 1717 was het opnieuw prijs in Engeland. In het evangelie van Lucas vertelt Jezus de parabel van de wijngaard. In het Engels is wijngaard vineyard. De letterzetter in de drukkerij had daar vinegar van gemaakt en dat betekent azijn. De corrector had de fout in de drukproef niet gezien. De Engelsen noemden hem Vinegar-Bible, Azijn-Bijbel.

Een bladzijde uit de Azijn-Bijbel. In de linkerbovenhoek lees je: The parable of the vinegar. Daar moest natuurlijk vineyard staan. Nu staat er azijn i.p.v. wijngaard.

 

Maar het vreemdste verhaal is dat over de Bloedbijbel.

Drijver vertelt over een jonge baron die verliefd wordt op de zuster van de koning. Die kan dat niet hebben en laat de ongelukkige baron in de gevangenis werpen. In zijn cel heeft hij enkel een Bijbel. Op de blanco bladzijden schrijft de baron gedichten voor de prinses en omdat hij geen inkt heeft, gebruikt hij zijn eigen bloed.

Die baron heef echt bestaan en heette Friedrich Freiherr von der Trenck (Freiherr betekent baron in het Duits). Friedrich von der Trenck leefde van 1724 tot 1794 en was officier in het leger van koning Frederik II van Pruisen (in het huidige Duitsland). In 1787 schrijft hij zijn memoires. Daarin beweert Trenck dat hij een relatie had met prinses Anna Amalie, de jongste zuster van de koning. Er is geen enkele andere bron die dat bevestigt. Maar in 2008 dook er een brief op die Trenck aan de prinses schreef en waaruit bleek dat die twee wel vertrouwelijk met elkaar omgingen. Daarom heb je nog geen liefdesrelatie natuurlijk. Trenck heeft er een handje van weg om zijn verhalen wat aan te dikken en zijn memoires zijn eigenlijk meer een avonturenroman.

Hij heeft wel in de gevangenis gezeten maar waarschijnlijk kwam dat omdat hij een spion was. Trenck had veel contacten met zijn neef Franz von der Trenck, een officier in het Oostenrijkse leger. Oostenrijk was de vijand van Pruisen.

Het lukte Trenck om uit zijn cel te ontsnappen maar helaas werd hij weer gearresteerd. Hij kreeg levenslang en werd aan handen en voeten geketend opgesloten in een kerker. Om het nog griezeliger te maken schrijft Trenck in zijn memoires dat hij, op bevel van koning Frederik, op zijn eigen grafsteen moest zitten. Of dat van die steen klopt weten we niet maar de Bloedbijbel is wel echt. Er bestaat inderdaad een bijbel waarin Friedrich von der Trenck met zijn eigen bloed aantekeningen en afbeeldingen maakte. In 2014 publiceerde de voormalige Duitse staatsarchivaris Werner Vogel er een boek over.


Een kopergravure uit 1787 in de eerste uitgave van de memoires van Friedrich von der Trenck. Zwaar geketend staat hij in zijn kerker. Onderaan is de grafsteen te zien.

Na tussenkomst van de Oostenrijkse keizerin Maria Theresia kwam Trenck in 1763 eindelijk vrij. Hij zat bijna tien jaar gevangen. Friedrich von der Trenck had nog een avontuurlijk leven. Hij gaf een dagblad uit en in 1789 sympathiseerde hij met de Franse Revolutie. Maar de revolutie had minder sympathie voor hem. In 1794 was hij in Parijs en werd daar weer eens van spionage beschuldigd. Waarschijnlijk onterecht. Hij kreeg de doodstraf en stierf onder de guillotine.


Prinses Anna Amalie geschilderd door Antoine Pesne rond 1750.

Prinses Anna Amalie is nooit getrouwd. Haar broer, de koning, benoemde haar tot abdis van een abdij, maar daar was ze zelden te vinden. Anna Amalie hield zich liever bezig met muziek en componeerde zelf ook.

Koning Frederik II de Grote van Pruisen werd ook der Alte Fritz (de ouwe Fritz) genoemd. Een schilderij uit 1781 van Anton Graff.

door Lode Melis